“Van overleven naar moeiteloos leven en werken”

Samenwerken. De mens als sociaal dier is daar helemaal op ingesteld, toch?. Waar zouden we zijn zonder samenwerking? We kunnen het ons nauwelijks voorstellen. En toch gaat er veel mis in onze samenwerking. Waarom? In de kern omdat we elkaar niet vertrouwen. We liegen wat af en we vinden het allemaal heel normaal en gewoon, want we doen het bijna allemaal. En we durven vaak ook nog met droge ogen te beweren dat we goudeerlijk zijn hoor; nee, we zijn hartstikke betrouwbaar!

Kennen jullie het spel “split or steal”, of zoals het ook wel genoemd wordt “golden balls”? Nee? Moet je toch eens op Youtube kijken (http://www.youtube.com/watch?v=p3Uos2fzIJ0). In dit spel is goed te zien hoe “eerlijk” we zijn als het eigenbelang op het spel staat, bijvoorbeeld doordat we veel geld kunnen winnen. Twee spelers krijgen de opdracht om te kiezen uit één van de twee “golden balls” en te kiezen voor “delen of stelen” om daarmee een fors geldbedrag in de wacht te kunnen slepen.  Kiezen ze allebei voor delen, dan gaan ze elk met de helft van het bedrag naar huis. Kiest echter de één voor delen en de ander voor stelen dan gaat degene die steelt met het volledige geldbedrag naar huis. Kiezen ze echter allebei voor stelen, dan gaan ze beiden met lege handen naar huis.. Vertrouwen in de ander is hierbij dus het sleutelwoord. En vervolgens zien we dat in de meeste gevallen de één de ander belazert. 

Waarom vertouwen we elkaar dan niet? In het filmpje weet de ene speler niet wat de ander zal doen en kent dus door een groot gebrek aan betrouwbare informatie niet de strategie van de andere speler.  Tja, en wat doe je dan in zo’n situatie? Wat had jij gedaan? Ga je voor je eigenbelang of voor het gezamenlijk belang?

Een ander voorbeeld rondom het thema vertrouwen: wij zitten samen in de gevangenis.  En we besluiten om samen te ontsnappen. De ontsnapping lukt tot aan de gevangenismuur; één van ons klimt op de muur door de ander een “zetje” te geven. Zonder hulp van de ander kom je de muur niet over. Maar nu zit ik op de muur en de wachter heeft ons gezien en begint op ons te schieten. Nu is de vraag: neem ik jou mee of ga ik voor mijn eigen belang en laat ik jou beneden staan? Je moet mij er met het geven van het zetje om op de muur te komen dus op vertrouwen dat ik je meeneem. Maar je hebt geen zekerheid of ik dat wel zal doen... Maar nu doen we dezelfde ontsnapping en ik zit weer op de muur en jij hebt de sleutels van onze vluchtauto op zak. Opnieuw de vraag: neem ik je mee? Deze kans is al aanzienlijk gestegen doordat ik weet dat jij de sleutels van de vluchtauto hebt. Door het “weten” is het vertrouwen minder belangrijk en de kans aanzienlijk groter geworden dat ik je meeneem. Maar nu zit ik op die muur en zie dat de vluchtauto er niet staat.. neem ik je dan nog steeds mee?

Maar nu zitten we met een ketting aan elkaar vast. Of ik je wel of niet meeneem is nu geen vraag meer. Om te kunnen vluchten moet ik je wel meenemen, door de ketting heb ik immers geen keus. Vertrouwen maakt in dit voorbeeld dus plaats voor “betrouwbaar”. Immers, ik wéét  nu dat je me meeneemt en ik hoef je niet meer te vertrouwen.

Nog een  voorbeeld. Wij zitten in de gevangenis en wij worden geconfronteerd met het zogenaamde “prisoners dilemma”: jouw ondervrager legt je opnieuw het dilemma voor: als jij niet bekent en ik ook niet, dan krijgen we allebei 1 jaar gevangenisstraf voor verboden wapenbezit. Bekennen wij allebei, dan krijgen we elk 5 jaar gevangenisstraf. Maar als jij niet bekent en ik wel, dan ga ik vrijuit en krijg jij 25 jaar gevangenisstraf. Uit onderzoek bleek dat vrijwel iedereen bekende en dus ging voor de optie van 5 jaar, omdat de ander niet werd vertrouwd.  Maar stel nu, we zijn lid van de maffia. En nu geldt als gedragslijn binnen de maffia: als je opgepakt wordt en je bekent, dan steekt de maffia je huis in brand, vermoord je vrouw en kinderen en ook in de gevangenis ben je je leven niet zeker. De vraag is nu: “ga je nog steeds bekennen”? Niet aannemelijk he? Waarom niet? Omdat je vrijwel  zeker weet dat de maffia zal doen wat ze zegt. Daarmee is de maffia een “betrouwbaar systeem” geworden en heb jij de wetenschap en zekerheid (welke strategie gevolgd zal worden op basis van deze informatie) dat ze zullen uitvoeren wat ze zeggen. En dus kies je voor het risico om 25 jaar te moeten zitten..

Nu weer terug naar het Youtube filmpje met de golden balls. Stel, de ene speler weet zeker wat de andere speler zal doen. Wat zal deze speler dan zelf doen?  Juist, hij houdt met het maken van zijn eigen keuze rekening met de zekerheid van handelen van de andere speler. Een mooi voorbeeld van wat er dan gebeurt laat het volgende filmpje zien: http://www.youtube.com/watch?v=S0qjK3TWZE8

De kans dat deze speler nu “split” gaat spelen is aanzienlijk toegenomen, maar nog steeds niet 100%. Maar stel nu ik wéét welke bal bij jou de split ball en welke de steal ball is en jij weet dat van mij. In dat geval hebben we 100% zekerheid te weten wat de ander zal doen. En zullen we automatisch kiezen voor de split ball en gaan daarmee voor het samenwerken. 

Wat leert dit spel en deze voorbeelden ons nu als het gaat om samenwerken? Zodra informatie betrouwbaar en voor een ieder beschikbaar is, kunnen we elkaar niet meer belazeren. Want ik weet dat jij weet, dat we samen weten dat.. enfin,  vul verder maar in.  Volledige en betrouwbare informatie leidt automatisch tot samenwerking omdat het eigenbelang niet meer gediend is bij liegen en bedriegen. En wat betekent dat voor het werken en samenwerken in organisaties? Juist! Zorgen dat informatie zo volledig mogelijk wordt ontsloten en medewerkers niet meer de mogelijkheid hebben om informatie achter te houden. Dus: weg met de eigen archiefkasten en persoonlijke mapjes op de server, gooi de spreekwoordelijke ramen open en wordt volledig transparant! Waarschijnlijk zal het resultaat u versteld doen staan…

Online Loopbaanprof RGB 80x80   Banner large rectangle FLOW WEP

Delen

Submit to FacebookSubmit to Google BookmarksSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Video